Η λέξη τηλεσκόπιο είναι σύνθετη, με πρώτο συνθετικό το τηλέ- και
δεύτερο συνθετικό το σκόπιο από το ρήμα σκοπώ που σημαίνει
παρατηρώ προσεκτικά, εξετάζω. Το πρώτο τηλεσκόπιο εφευρέθηκε από
τον Χανς Λίπερσχαι το 1608 στην Ολλανδία. Δύο από τα παιδιά του
καθώς έπαιζαν στο μαγαζί του , πρόσεξαν ότι κρατώντας δύο φακούς σε
ευθεία, μπορούσαν να μεγεθύνουν τον ανεμοδείχτη της γειτονικής
εκκλησίας. Ο Λίμπερχαι τοποθέτησε τους δύο φακούς σε έναν μεταλλικό
σωλήνα , διεκδικώντας την πατέντα αυτή. Νωρίτερα ( την δεκαετία του
1550) ένας άλλος εφευρέτης , ο Άγγλος Λέοναρντ Ντιγκς είχε
δημιουργήσει ένα πρωτόγονο όργανο με έναν συνδυασμό κατόπτρων
(καθρεπτών) και φακών, που μπορούσε να καθρεφτίσει και να
μεγεθύνει τα μακρινά αντικείμενα. Ο Ιταλός αστρονόμος Γαλιλαίος ήταν
ο πρώτος άνθρωπος που εισήγαγε το τηλεσκόπιο στην αστρονομία ,
ενώ δεν ισχυρίστηκε ποτέ ότι το εφεύρε. Όταν έμαθε για την εφεύρεση
του Λίπερσχαι ο Γαλιλαίος κατάφερε να κατασκευάσει μόνος του το
τηλεσκόπιο του. Το πρώτο του τηλεσκόπιο μεγέθυνε 8 φορές τα
αντικείμενα. Μέσα σε λίγες μέρες κατάφερε εικοσαπλάσια μεγέθυνση,
ενώ στη συνέχεια κατάφερε τριάντα -πλάσια μεγέθυνση. Με το
τηλεσκόπιο ο Γαλιλαίος είδε: όρη στη Σελήνη, φάσεις στην Αφροδίτη,
κηλίδες στον Ήλιο και αστέρες στο Γαλαξία. Το τρίτο τηλεσκόπιο του ( με
μεγέθυνση 30Χ) ο Γαλιλαίος το δώρισε στο δόγη της Βενετίας. Έπειτα
ήρθε η σειρά του Άγγλου φυσικού Ισαάκ Νεύτων. Οι φακοί των
τηλεσκοπίων λειτουργούν ως πρίσμα, διασπώντας το φως στα εφτά
χρώματα. Αυτό προκαλεί χρωματική εκτροπή , δηλαδή έγχρωμες
φωτεινές λωρίδες γύρω από το αντικείμενο. Εκείνος κατασκεύασε ένα
νέο τύπο τηλεσκόπιο που χρησιμοποιούσε καθρέφτες και όχι φακούς,
εξαλείφοντας αυτό το πρόβλημα. Υπάρχουν δύο μεγάλες κατηγορίες
τηλεσκοπίων: τα οπτικά τηλεσκόπια και τα ραδιοτηλεσκόπια.
Σωκράτης Σ.
